Plaquette aan Keizersgracht 529, ooit het woonhuis van Amerika's tweede president, John Adams
Volgend jaar is het 225 jaar geleden dat John Adams, die later de tweede president van de Verenigde Staten zou worden, naar Nederland kwam. Nederland erkende destijds als tweede land na Frankrijk de onafhankelijke status van de Verenigde Staten en Adams werd de eerste ambassadeur. Om dit te vieren, heeft het John Adams Institute, dat de vriendschapsbanden tussen de Verenigde Staten en Nederland behartigt, 2005 uitgeroepen tot
John Adams Jaar. Vooruitlopend hierop werd vorige maand alvast een plaquette geplaatst op het voormalige woonhuis van Adams, aan de Keizersgracht 529.
Helaas woonde Adams voor hij de Keizersgracht betrok eerst korte tijd aan de
Achterburgwal. Anders had er namelijk op de plaquette kunnen staan dat maar liefst twee Amerikaanse presidenten hier ooit woonachtig waren. Ook John Adams' zoon,
John Quincy Adams, bracht namelijk korte tijd in Amsterdam door. En deze John Quincy Adams zou later niet alleen in zijn vaders voetsporen treden als ambassadeur in Nederland, maar ook als president van de Verenigde Staten, nummer zes om precies te zijn.
Op de pas vernieuwde website heeft het Gemeentearchief een mooi overzicht geplaatst van de ontwikkeling van De Dam tussen 1903 en 1956. Met foto's van ondermeer de oude beurs, het verwijderen van Naatje, het tijdelijke plantsoen op de plek waar nu het monument staat en het daarin opgenomen eveneens tijdelijke oorlogsmonument.
De Jordaan kende eind negentiende, begin twintigste eeuw veel piepkleine woonruimten, gebouwd in binnentuinen en uitsluitend bereikbaar via smalle gangen tussen de voorliggende woningen. Hierin woonden families met soms wel negen kinderen op amper 16m². De meeste gangen en kelderwoningen werden na invoering van de Woningwet in 1901 onbewoonbaar verklaard en verdwenen. En zo bleef als enige voorbeeld van de oorspronkelijke bebouwing in de Jordaan - de plattegrond dateert uit de zeventiende eeuw - de Pottenbakkersgang bij Westerstraat 218- 230 over. Onbewoond, maar wel nog grotendeels in originele staat.
Vorig jaar besloot de gemeenteraad de panden door nieuwbouw te vervangen. Ook werd afgesproken dat uitgezocht zou worden of de gang en de omliggende panden (Westerstraat 218- 230) vanwege hun historische waarde elders behouden konden worden. Dit heeft inmiddels geleid tot een
intentieverklaring van het Openluchtmuseum in Arnhem en stadsdeel Amsterdam Centrum. Het stadsdeel zorgt nu in ieder geval voor demontage en opslag van de panden voor één jaar. Het Openluchtmuseum, dat de panden graag wil hebben, probeert in de tussentijd de financiering voor herbouw van de panden rond te krijgen. Het is niet uitgesloten dat wanneer dit niet lukt, de panden voorgoed verloren zullen gaan.
Het Parool organiseert in samenwerking met het Gemeentearchief een verhalenwedstrijd over Plan Zuid. Gevraagd wordt om herinneringen aan grote en kleine gebeurtenissen, oud en nieuw, vers geschreven of uit archieven opgeduikeld, als het maar met het gebied tussen Berlagebrug en Olympisch Stadion te maken heeft. Een selectie wordt in december gepubliceerd in PS van Het Parool en alle inzendingen worden voor de eeuwigheid bewaard door het
Gemeentearchief.
Het is de bedoeling de hele stad buurt voor buurt af te werken en zo was vorig jaar Oud-West al het onderwerp. Een deel van het resultaat heeft
stadsdeel Oud-West verzameld op de website
Verhalen over Oud-West. Sommige verhalen worden hier zelfs voorgelezen en het staat iedereen vrij nieuwe verhalen toe te voegen. Hopelijk zal
stadsdeel Oud-Zuid hetzelfde doen.
Na de Dag van de zwembadpas in 2001 komt het Theo Thijssen museum dit jaar met de Dag van het taaie ongerief. Naar aanleiding van Thijssens gelijknamige boek uit 1932 en de daaraan gewijde tentoonstelling in het museum staat deze dag het ongemak van 'foute' kleding centraal. Ging het in Thijssens boek voornamelijk om door klasgenoten afgekeurde kleding die de armoede met zich mee bracht, het onderwerp is tijdloos en universeel genoeg om tot ieders verbeelding te spreken. De organisatie zal dan ook weinig moeite hebben gehad om bekende Nederlanders zover te krijgen om aanstaande zaterdag hun herinneringen over het onderwerp te delen.
Naast de tentoonstelling, die duurt tot en met 29 december, wordt tot en met 27 oktober elke zondagmiddag een wandeling door de Jordaan van Thijssen georganiseerd. De activiteiten op de Dag van het taaie ongerief vinden plaats op zaterdag 31 augustus, van 14.00 tot 17.00 uur in de Theo Thijssenschool aan de Anjeliersstraat. Wie de dag in stijl wil bezoeken kan nog net zelf een ouderwetse
knickerbocker (model 1934) naaien.
In het juli/augustus-nummer van Onze Taal schrijft Riemer Reinsma over gevelstenen in Nederland. Totdat eind achttiende eeuw de huisnummering werd ingevoerd was het gebruik van uithangborden in heel Europa gebruikelijk, maar vrijwel alleen in Nederland werden ook gevelstenen gebruikt als herkenningspunt. Zo ook in Amsterdam, waar van de ongeveer 1500 gevelstenen die Amsterdam midden achttiende eeuw rijk was, nog minder dan de helft over is.
Tekst en beeld op de gevelstenen versterken elkaar en regelmatig zijn er taalgrapjes en rebussen op gebeiteld. Zo ook op de hier afgebeelde gevelstenen Zantkuyl en Huysman. De moderne steen Zantkuyl werd in 1991 als eerbetoon aan woonhuisdeskundige
Henk Zantkuyl aangebracht op de Keizersgracht-gevel van Leliegracht 36. De gevelsteen
Huysman aan de Oudezijds Achterburgwal 187 stamt uit 1727 en is onlangs gerestaureerd.
Wat precies de oorsprong is van Hartjesdag is onbekend. Het werd vroeger in Amsterdam en Haarlem gevierd op de derde maandag van augustus en een van de verklaringen luidt dat het ooit hertjesdag geheten heeft. Het zou zo genoemd zijn omdat de burgerij op de eerste maandag na Maria Hemelvaart recht op vrije jacht in de duinen kreeg. Tijdens de Tweede wereldoorlog werd hartjesdag verboden door de Duitsers, eind jaren veertig was er niet meer over van het feest dan 'vuurtjes stoken en andere baldadigheden, die dikwijls tot botsingen met de politie aanleiding gaven' (Winkler Prins 1951).
In 1997 is Hartjesdag op de Zeedijk in ere hersteld en uitgegroeid tot een driedaags evenement. Met als meest opmerkelijke verschijning dat de mannen als vrouwen gekleed gaan en omgekeerd. Hoogtepunt is dan ook naast de buurtbrunch de verkiezing van het Hartje van de Zeedijk. Die vindt dit jaar plaats op zondag, na de grote hartjesparade die om 16.00 uur begint. De eerste festiviteiten vinden vanavond plaats.
Vanmiddag is in het Oosterpark het Slavernijmonument van Erwin de Vries onthuld. Tot ongenoegen van het publiek was de officiële ceremonie uitsluitend toegankelijk voor genodigden. Zij moesten genoegen nemen met een groot scherm waarop de onthulling werd weergegeven en mochten pas na afloop het park in.
Dit was misschien wel tekenend voor de manier waarop het monument tot stand is gekomen. Verschillende groepen verzetten zich tegen de procedure die hierbij werd gehanteerd en waren ontevreden over de locatie van het monument. Het huidige monument zou er niet zozeer gekomen zijn voor de Surinaamse bevolking, maar meer voor de Nederlandse overheid, die daarmee haar schuld zou afkopen. Op initiatief van het 30 juni/1 juli comité zal op het Surinameplein een stedelijk monument geplaatst worden, dat niet alleen aandacht schenkt aan de de slavernij, maar ook aan de Nederlands-Surinaamse geschiedenis van na die tijd.
De beste plek om informatie te vinden over het Paleis op de Dam, is vreemd genoeg niet de website van het
Paleis zelf. Er worden wel openingstijden genoemd en tentoonstellingen aangekondigd, maar over de geschiedenis is bar weinig te vinden. Dat doet
Amsterdam Monumenten beter. Daar is te lezen hoe je kunt onthouden op hoeveel palen het "achtste wereldwonder" is gebouwd, wie Jacob van Campen opdracht gaf voor de bouw en hoe het paleis er van binnen uitziet.
Sinds woensdag is dat laatste ook te zien op de website van het Koninklijk Huis, waar een virtuele blik in de diverse zalen van het gebouw geworpen kan worden. Mooi voor een eerste indruk, maar wie bijvoorbeeld de prachtige vloeren in de Burgerzaal wil bewonderen, zal toch het Paleis zelf moeten bezoeken. Dat kan in de zomermaanden dagelijks van 11.00 uur tot 17.00 uur.
Als het aan Wim T. Schippers ligt, mag de in 1996 nog uitgebreide en gerenoveerde
Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein plaatsmaken voor herbouw van het Paleis voor Volksvlijt.
Het in 1864 voltooide Paleis voor Volksvlijt werd gebouwd naar voorbeeld van het Londense Crystal Palace. Het deed dienst als cultuurpaleis en huisvestte onder andere de eerste
Rijwieltentoonstellingen van de latere RAI. In 1929 brandde het gebouw af en bleef alleen de Galerij bewaard. Tot deze in 1961 moest wijken voor de nieuwbouw van de Nederlandsche Bank, een beslissing die in 2001 door H.J.A. Hofland een schrijnend voorbeeld van bouwradicalisme op de verkeerde plaats genoemd werd:
Hoedt u voor de kaalslag! (Word-document).
Maandag 17 juni discusseert Schippers in zijn programma Flogiston (Nederland 3) met deskundigen over de haalbaarheid van zijn plan.
Nieuw stuk op Amsterdam Centraal:
Hoe open wordt de onderdoorgang? over de hernieuwde discussie over de Passage onder het te vernieuwen Rijksmuseum. (0)#
Op de pas vernieuwde website heeft het Gemeentearchief een mooi overzicht geplaatst van de ontwikkeling van De Dam tussen 1903 en 1956. Met foto's van ondermeer de oude beurs, het verwijderen van Naatje, het tijdelijke plantsoen op de plek waar nu het monument staat en het daarin opgenomen eveneens tijdelijke oorlogsmonument.
De Jordaan kende eind negentiende, begin twintigste eeuw veel piepkleine woonruimten, gebouwd in binnentuinen en uitsluitend bereikbaar via smalle gangen tussen de voorliggende woningen. Hierin woonden families met soms wel negen kinderen op amper 16m². De meeste gangen en kelderwoningen werden na invoering van de Woningwet in 1901 onbewoonbaar verklaard en verdwenen. En zo bleef als enige voorbeeld van de oorspronkelijke bebouwing in de Jordaan - de plattegrond dateert uit de zeventiende eeuw - de Pottenbakkersgang bij Westerstraat 218- 230 over. Onbewoond, maar wel nog grotendeels in originele staat. 
Het Parool organiseert in samenwerking met het Gemeentearchief een verhalenwedstrijd over Plan Zuid. Gevraagd wordt om herinneringen aan grote en kleine gebeurtenissen, oud en nieuw, vers geschreven of uit archieven opgeduikeld, als het maar met het gebied tussen Berlagebrug en Olympisch Stadion te maken heeft. Een selectie wordt in december gepubliceerd in PS van Het Parool en alle inzendingen worden voor de eeuwigheid bewaard door het
Na de Dag van de zwembadpas in 2001 komt het Theo Thijssen museum dit jaar met de Dag van het taaie ongerief. Naar aanleiding van Thijssens gelijknamige boek uit 1932 en de daaraan gewijde tentoonstelling in het museum staat deze dag het ongemak van 'foute' kleding centraal. Ging het in Thijssens boek voornamelijk om door klasgenoten afgekeurde kleding die de armoede met zich mee bracht, het onderwerp is tijdloos en universeel genoeg om tot ieders verbeelding te spreken. De organisatie zal dan ook weinig moeite hebben gehad om bekende Nederlanders zover te krijgen om aanstaande zaterdag hun herinneringen over het onderwerp te delen.
In het juli/augustus-nummer van Onze Taal schrijft Riemer Reinsma over gevelstenen in Nederland. Totdat eind achttiende eeuw de huisnummering werd ingevoerd was het gebruik van uithangborden in heel Europa gebruikelijk, maar vrijwel alleen in Nederland werden ook gevelstenen gebruikt als herkenningspunt. Zo ook in Amsterdam, waar van de ongeveer 1500 gevelstenen die Amsterdam midden achttiende eeuw rijk was, nog minder dan de helft over is. 
Tekst en beeld op de gevelstenen versterken elkaar en regelmatig zijn er taalgrapjes en rebussen op gebeiteld. Zo ook op de hier afgebeelde gevelstenen Zantkuyl en Huysman. De moderne steen Zantkuyl werd in 1991 als eerbetoon aan woonhuisdeskundige
Wat precies de oorsprong is van Hartjesdag is onbekend. Het werd vroeger in Amsterdam en Haarlem gevierd op de derde maandag van augustus en een van de verklaringen luidt dat het ooit hertjesdag geheten heeft. Het zou zo genoemd zijn omdat de burgerij op de eerste maandag na Maria Hemelvaart recht op vrije jacht in de duinen kreeg. Tijdens de Tweede wereldoorlog werd hartjesdag verboden door de Duitsers, eind jaren veertig was er niet meer over van het feest dan 'vuurtjes stoken en andere baldadigheden, die dikwijls tot botsingen met de politie aanleiding gaven' (Winkler Prins 1951).
Vanmiddag is in het Oosterpark het Slavernijmonument van Erwin de Vries onthuld. Tot ongenoegen van het publiek was de officiële ceremonie uitsluitend toegankelijk voor genodigden. Zij moesten genoegen nemen met een groot scherm waarop de onthulling werd weergegeven en mochten pas na afloop het park in.
De beste plek om informatie te vinden over het Paleis op de Dam, is vreemd genoeg niet de website van het
Als het aan Wim T. Schippers ligt, mag de in 1996 nog uitgebreide en gerenoveerde
